Zazwyczaj do oceny efektów szkoleniowych w e-learningu używa się tych samych metod, co w tradycyjnej formie. Najczęściej stosowaną jest metoda Kirkpatrika (więcej informacji o tej metodzie znajdziesz na tej stronie: https://www.akademiaparp.gov.pl/pigulka-wiedzy/270/ocena-efektow-szkolenia-metoda-kirkpatricka).

Oceniając szkolenia online nie można zapominać, że są to obecnie bardzo różne formy: hybrydowe, połączenie samodzielnej nauki i pracy w grupach, połączenie szkoleń tradycyjnych i elementów online, microlearning, filmy szkoleniowe itp. Do tego w różnych organizacjach różne grupy uczestników są szkolone w odmienny sposób. Stąd model Kirkpatrika zdecydowanie nie jest wystarczający do kompleksowej oceny e-szkoleń. Jak zatem możemy inaczej ocenić e-kurs?

Istnieje wiele różnych opracowań i kryteriów dotyczących oceny szkoleń e-learningowych. Ze względu na ich mnogość ograniczę się do opisania kilku najważniejszych (dla mnie) metod. Zdecydowana większość metod oceniających dotyczy trzech aspektów:

  • technicznych takich jak: wymagania  sprzętowe  i  programowe,  łatwość instalacji  potrzebnych  programów,  niezawodność oprogramowania itp.
  • praktycznych związanych przede wszystkim z dostępem do treści kursów, łatwością nawigacji, spójności w sposobie prezentacji treści (krój czcionki, kolory, nagłówki itp.)
  • wartości dydaktycznej kursu – podstawą formułowania tych kryteriów są zasady projektowania dydaktycznego (Instructional Design).

Brandon Hall Learning przyznaje swoje nagrody e-kursom na podstawie nastęujących kryteriów:

  1. Treść szkolenia - czy szkolenie zawiera treść na wysokim poziomie merytorycznym?
  2. Projektowanie dydaktyczne (Instructional Design) - czy kurs jest zaprojektowany w taki sposób, że jego uczestnik rzeczywiście się czegoś uczy?
  3. Interaktywność - czy kurs jest angażujący dla uczestnika?
  4. Nawigacja - Czy jest maoa kursu? Czy uczestnik będzie wiedział jak z niego wyjść? Czy oznaczenie poszczególnych elementów w kursie jest na tyle jasne, że uczestnik nie musi korzystać ze szczegółowych instrukcji?
  5. Elementy motywujące - czy kurs angazuje uczestników poprzez elementy gier, testy, unikalną treść czy zaskakujące formy?
  6. Użycie mediów - czy kurs efektywnie korzysta z grafiki, animacji, muzyki, dźwięku czy wideo?
  7. Ocenianie - w jaki sposób każdy z uczestników będzie oceniany?  Czy przed przejściem do następnej sekcji trzeba zaliczyć wcześniejszy materiał? W jakiej formie odbywa się ocenianie? Czy jest egzamin końcowy?
  8. Estetyka (ogólny wygląd kursu) - Czy kurs wygląda atrakcyjnie? Czy zastosowana  kolorystyka  nie  przeszkadza  w  prawidłowym  odbiorze  treści?
  9. Śledzenie postępów - Czy uczestnik ma stały dostęp do swoich wyników i może je śledzić na bieżąco? Czy ma dostęp do wyników końcowych?

Jeśli chodzi o polskie standardy i kryteria to na uwagę zasługuje inicjatywa Stowarzyszenia E-learningu Akademickiego (SEA). Stowarzyszenie to przygotowało autorski zbiór kryteriów do samooceny kursów internetowych - zarówno już prowadzonych, jak i przygotowywanych. Oceny można dokonać bezpłatnie, wystarczy zarejestrować się i wypełnić odpowiedni kwestionariusz dostępny na stronie: http://www.sea.edu.pl/kryteria/. Tym, którzy dopiero planują wdrożenie e-learningu, kryteria te mogą wskazywać na kluczowe elementy dla tego typu kursów, decydujące o jakości kształcenia. Zakłada się, że spełnienie kryteriów powinno zapewnić realizację postawionych w kursie internetowym celów kształcenia.

W kryteriach SEA przedmiotem oceny jest pojedynczy kurs internetowy (kurs online), czyli taki, w którym całość procesu kształcenia odbywa się w sposób zdalny, za pośrednictwem internetu. Nie mają one zastosowania np. do całego procesu zajęć realizowanych w formie mieszanej (komplementarnej, blended learning), ani do sytuacji, gdy określone formy e-learningowe służą uzupełnianiu zajęć prowadzonych w formie bezpośredniej. Mogą jednak one stanowić cenną wskazówkę, ułatwiającą dobre przygotowanie i przeprowadzenie fragmentów procesu dydaktycznego prowadzonych w internecie.

Ocena kursu internetowego jest dokonywana w czterech obszarach: organizacji kursu, opracowania kursu, prowadzenia kursu i ewaluacji kursu. W trzech pierwszych obszarach proponuje się ocenę aspektów: technologicznego, dydaktycznego oraz dostępności. Podejście takie odzwierciedla podział kryteriów na odpowiednie kategorie. W obszarze ewaluacji, ze względu na specyfikę zagadnienia, nie dokonano wewnętrznej kategoryzacji kryteriów. W każdym z obszarów zamieszczono wprowadzenie skrótowo opisujące specyfikę danego obszaru oraz zawarte w nim pytania.

Również samoocenę kursu internetowego proponuje instytucja powołana w trakcie projektu European Foundation for Quality in eLearning (EFQUEL). Tutaj również mamy kwestionariusz samooceny kursu i opis wymagań. Więcej informacji na ten temat można znaleźć na tej stronie:

http://www.ecb-check.net/criteria-2/

Zobacz również:

"E-learning dla zaawansowanych czyli o potrzebie oceny jakość kształcenia online" artykuł Marii Zając opisujący różne metody oceniania e-szkoleń

"10 Usability Heuristics for User Interface Design" by Jacob Nielsen

 

Licencja Creative Commons
Ten artykuł by Cerno.pl jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa-Użycie niekomercyjne-Bez utworów zależnych 3.0 Polska.