Jednym z najbardziej rozpowszechnionych mitów na temat uczenia się przez internet jest ten, że jest to zupełnie inny rodzaj szkolenia niż tradycyjne. Tym samym reguły, które obowiązują przy zwykłych szkoleniach, tutaj nie mają miejsca. Nic bardziej mylnego.

Główna i podstawowa różnica między szkoleniem tradycyjnym a tym online dotyczy komunikacji oraz sposobów przestawiania materiału szkoleniowego. Pozostała część jest właściwie niezmieniona. Przede wszystkim taka sama jest budowa mózgu uczestników i tym samym proces uczenia się wciąż jest taki sam.

Pięć opisanych przez mnie kroków dotyczy właściwie każdej formy treningu online (więcej informacji na temat różnych form można znaleźć na tej stronie: https://cerno.pl/blog/2-od-czego-zaczac. Zapraszam do lektury.

 Krok 1 – szukamy odpowiedzi na pytania:

  • Jaki jest cel szkolenia?
  • Jakie zmiany postaw oraz zachowań mają się pojawić po zakończeniu kursu online?
  • Czy przekazywana będzie wiedza czy też trenowane umiejętności?

Odpowiedzi na powyższe pytania powinny być określone na podstawie analizy potrzeb szkoleniowych.

Krok 2 - to kolejne pytanie: kim są odbiorcy szkolenia?

  • Kto będzie odbiorcą kursu?
  • Jaka jest motywacja uczestników do odbycia danego szkolenia - dlaczego chcą brać udział w tym właśnie kursie?
  • Jaka jest ich wiedza i/lub umiejętności związane z tematem kursu?
  • Jakie są ich oczekiwania i obawy wobec kursu?
  • Jakie jest ich doświadczenie z edukacją online?
  • Jakie środki przekazu są dla nich najbardziej interesujące i zadziałają najskuteczniej?
  • Jakie narzędzia są dla nich najbardziej przyjazne i najprostsze w użyciu?
  • Które z elementów, które mają się znaleźć w kursie są dla nich najlepsze i najskuteczniejsze?
  • Gdzie, kiedy i jak będą korzystali z naszego kursu – w domu, w pracy, w akademiku, w kafejce internetowej itp?
  • Ile czasu (np. ile godzin tygodniowo) mogą poświęcić na nasz kurs?

Znając odpowiedzi na powyższe pytania będziemy mogli tak zaprojektować e-kurs, aby był on dopasowany do naszych uczestników.

Krok 3 – to ustalenie jaki będzie sposób realizacji zamierzonego celu czyli dobór formy, metod i mediów. W tym miejscu warto pamiętać, że niektóre metody lepiej służą poszerzaniu wiedzy teoretycznej, a inne do osiągania konkretnych umiejętności. Tutaj warto również zastanowić się czy część szkolenia nie powinna być w formie tradycyjnej i jaka będzie wielkość grupy szkoleniowej bo np. w dużych grupach trudniej prowadzić moderowaną dyskusję.

Zastanawiając się nad wyborem metod warto pamiętać, aby informacja nie była tylko „podana”, ale aby uczestnik mógł ją przetworzyć na odpowiednio głębokim poziomie. Jako przykład możesz zobaczyć fragment książki Cathy Moore "Map it: The hands-on guide to strategic training design":

http://blog.cathy-moore.com/wp-content/map-it-chapter-3.pdf

Co to znaczy przetworzona "na odpowiednio głębokim poziomie"?

Po pierwsze samo czytanie tekstu wyświetlonego na monitorze czy słuchanie nagranego wykładu jest uczeniem się biernym - traktowanym jak transfer informacji z zewnątrz do środka głowy. A przecież uczenie się to proces wymagający aktywności od tego, kto się ma nauczyć. Aby tak się stało materiał musi zostać przez czytającego lub słuchającego przetworzony na odpowiednio głębokim poziomie.

Po drugie nasza pamięć składa się z trzech elementów: pamięci roboczej, pamięci krótkotrwałej i pamięci długotrwałej. Nie są to jednak skrzynki w naszej głowie ułożone w kolejności (od pamięci roboczej do długotrwałej), ale pewnego rodzaju procesy, które zachodzą w określonych obszarach naszego mózgu. Im intensywniej zajmujemy się daną treścią, tym jest większa szansa, że pozostawi ona ślad w naszej pamięci. Określona treść jest przetwarzana w głowie, w sposób interaktywny, przez różne obszary mózgu jednocześnie. Im więcej, im częściej, im głębiej przetwarzamy, tym lepiej zostanie zapamiętana.

Najlepiej widać to na przykładzie rymowanek mnemotehnicznych. Ich treść musi być jeszcze raz przemyślana, w zupełnie inny sposób, przez co zostaje przetworzona głębiej i lepiej zapamiętana. Najlepsze rymowanki to te, które sami sobie ułożymy. Wymyślając skojarzenia w naszym umyśle manipulujemy treścią, obracamy ją na wszystkie strony, myślimy nad nią i dlatego udaje nam się ją tak dobrze zapamiętać.

Krok 4 to przemyślenie i określenie struktury kursu. Musimy się zastanowić:

  • jak podzielimy materiał na mniejsze jednostki
  • jaki będzie układ powiązań pomiędzy poszczególnymi częściami, jak wprowadzimy informację uzupełniające i rozszerzające.

Warto dla uczestników przygotować króciutki program kursu, zawierający m.in. następujące informacje:

  • cele kursu;
  • harmonogram kursu (moduły, lekcje, aktywności uczestników, prace kontrolne, inne oraz przypisane im terminy);
  • zasady pracy w kursie (obowiązki uczestników i prowadzącego);
  • zasady komunikacji w kursie (formy, terminy);
  • sposoby przesyłania zadań i prac kontrolnych (w jakiej formie mają być opracowane, narzędzia, z których można korzystać do ich przesyłania);
  • zasady oceniania każdej aktywności w kursie (o ile są osobno oceniane);
  • warunki zaliczenia poszczególnych fragmentów (moduły, lekcje, inne) kursu;
  • warunki zaliczenia całego kursu;
  • sposoby i konsekwencje rezygnacji z kursu.

Informację, jak można podzielić tradycyjny e-kurs na mniejsze jednostki znajdziesz pod tym adresem:

http://www.e-mentor.edu.pl/artykul/index/numer/6/id/70

Krok 5 to:

  • Przygotowanie właściwej treści szkolenia, ilustracji, schematów i wykresów, tematów do dyskusji czy zadań grupowych jeśli takie będą;
  • Opracowanie zestawu pytań i zadań sprawdzających zarówno do samooceny, jak i do oceny przez prowadzącego;
  • Przygotowanie materiałów pomocniczych np. słownika kluczowych pojęć, spisu literatury podstawowej i uzupełniającej, linków do ciekawych stron WWW.

Zazwyczaj przystępując do realizacji kursu internetowego mamy już jakieś materiały w formie elektronicznej, przygotowane w wersji do wydruku. Można oprzeć na nich treść kursu, trzeba jednak dokonać pewnych modyfikacji. Przede wszystkim trzeba do nich dodać elementy, które są niezbędne w kursie internetowym:

  • instrukcje kursu czyli instrukcje jak korzystać z materiałów, które są przeznaczone do nauki. Instrukcje kursu zastępują tę część procesu dydaktycznego, która jest związana z wprowadzaniem uczestników w zasady obowiązujące na zajęciach oraz z wydawaniem poleceń do zadań (więcej informacji na ten temat znajdziesz w tym artykule: http://www.puw.pl/sites/default/files/content_files/zasob_do_pobrania/337/referat-kielce-k-stanislawskiej.pdf). Zasady kursu oraz polecenia dla uczestników należy formułować z niezwykłą starannością, ponieważ tenże uczestnik rozwiązując zadania, dysponuje jedynie wskazówkami udostępnionymi przez prowadzącego. Dlatego treść poleceń nie powinna pozostawiać żadnych wątpliwości.
  • wprowadzenie do całego kursu
  • informacje o celach szkoleniowych
  • dodatkowe przykłady i ilustracje.

Materiały, które musimy przygotować można podzielić na 4 kategorie:

  • materiały informacyjne;
  • materiały dydaktyczne;
  • materiały sprawdzające;
  • materiały aktywizujące.

Do materiałów informacyjnych możemy zaliczyć:

  • dobrze opisane cele kursu;
  • wstępne wymagania;
  • spis treści kursu;
  • syntetyczne wprowadzenie do kursu;
  • zasady oceniania uczestników;
  • zasady pracy podczas e-kursu (dla uczestnika i prowadzącego);

Materiały dydaktyczne to:

  • treści szkoleniowe;
  • słownik najważniejszych pojęć;
  • literatura podstawowa i uzupełniająca zalecana uczestnikom;
  • odnośniki do wartościowych stron WWW;
  • symulacje, animacje, filmy itp.


Materiały aktywizujące - ich zadaniem jest zachęcenie uczestnika do pracy i utrwalenie zdobytej wiedzy i mogą to być np.:

  • tematy do dyskusji;
  • ćwiczenia służące do samooceny uczestnika np.:
  • testy wyboru,
  • testy prawda-fałsz,
  • ćwiczenia typu „połącz elementy”,
  • ćwiczenia typu „przeciągnij i upuść”,
  • krzyżówki.


Materiały sprawdzające – one służą prowadzącemu do oceny uczestnika i są to np.:

  • tematy do dyskusji;
  • projekty;
  • zadania indywidualne i grupowe;
  • studia przypadku;
  • różnego rodzaju testy.

 

PRZYDATNE LINKI:

http://elearningindustry.com/4-steps-designing-effective-online-training-program

http://blogs.articulate.com/rapid-elearning/how-to-build-effective-online-training/

http://elearningbrothers.com/ten-online-training-dos-and-donts/

http://elearningindustry.com/6-simple-tricks-make-elearning-course-stand

 

 

How-To-Start-An-Online-Program-Infographic
Find more education infographics on e-Learning Infographics

 

 

Licencja Creative Commons
Ten artykuł jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa-Użycie niekomercyjne-Bez utworów zależnych 3.0 Polska.